‘Signalen van ondernemers houden ons allemaal scherp’

01 augustus 2019

“Het mkb staat er over de hele linie goed voor. Toch is dat niet het hele verhaal. Wie inzoomt en kijkt naar individuele ondernemers ziet dat dit sentiment afhankelijk is van de sector en de vraagstukken waarvoor ondernemers zich geplaatst zien. Omzetten en winstgevendheid zien we stijgen, maar veel ondernemers kampen met uitdagingen, bijvoorbeeld op het gebied van personeel.”

Jacco Vonhof is sinds september vorig jaar voorzitter van MKB-Nederland. Een functie die hem op tal van beleidsterreinen uitdaagt en prikkelt. “Het gaat in dit werk over zoveel: arbeidsmarkt, fiscaliteit, pensioenen”, somt hij enkele actuele zaken op. “Mijn achterban bestaat uit circa 200 duizend bedrijven met gemiddeld tien werknemers. Dat is een bijzonder gemêleerd gezelschap. Het mag duidelijk zijn dat de metaalsector voor heel andere uitdagingen staat dan bijvoorbeeld de non-food branche. Meer dan ooit zie ik dat wat voor de één een kans is, voor de ander een bedreiging kan vormen.”

Arbeidsmarkt

Vonhof is zich bewust van de huidige krapte op de arbeidsmarkt. Al is hij wars van teveel verplichtingen. “Ondernemers houden niet van gedoe. Ze dóen gewoon. Dat blijkt ook uit het 100.000 Banenplan van MKB-Nederland, VNO-NCW en LTO. Natuurlijk is het goed om daarin doelen te stellen en wij halen die ook ruimschoots. Maar veel ondernemers zijn niet met die doelstellingen bezig, maar met het runnen van hun bedrijf.” Vonhof geeft een voorbeeld: “In het mkb is nog vaak sprake van ‘ons kent ons’. Ontmoet je iemand op het voetbalveld, die wel een steuntje in de rug kan gebruiken, dan geef je die gewoon een kans. Daarvoor zijn geen doelstellingen nodig. Die manier van werken, wordt naar mijn idee onderschat.” Dit betekent overigens niet dat hij de problematiek bagatelliseert, integendeel. “Er staan ruim 1 miljoen mensen langs de zijlijn. Dat zijn er bijna evenveel als het aantal vacatures. Daar moeten we het over hebben. Aanjagen en deze mensen een kans bieden: jazeker. Maar ook een oproep aan de overheid: maak het makkelijker en breng mensen beter in beeld. Zo zijn ze beter vindbaar voor werkgevers en is duidelijk wat zij kennen en kunnen. Of het nu gaat om statushouders of mensen in de bijstand.”

Coöperatieve gedachte

Kort voor het interview met Werk en Vakmanschap heeft Vonhof een gesprek met Hans Borstlap, voorzitter van de gelijknamige commissie. Deze commissie adviseert de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid over hoe zaken als regels, wetgeving en belastingen op de toekomstige arbeidsmarkt kunnen worden vormgegeven. Vonhof is enthousiast. “Ik heb er met de arbeidsmarkt een nieuwe hobby bij”, lacht hij. “Het is een bijna niet te ontwarren kluwen van relaties. Hoe gaan werknemers en werkgevers zich tot elkaar verhouden, als we te maken krijgen met veranderingen, zoals robotisering en de opmars van platformbedrijven. Dit zorgt voor nieuwe uitdagingen in de manier waarop we de arbeidsmarkt organiseren. Vooralsnog ben ik blij met alle initiatieven die werkgevers en werknemers samenbrengen. De manier waarop Werk en Vakmanschap als coöperatie mensen helpt ontwikkelen richting technisch vakmanschap, spreekt me bijvoorbeeld aan.”

Banden versterken

Over de banden van mkb-bedrijven met het regionale onderwijs is Vonhof meer dan te spreken. “De meest natuurlijke partner voor het mkb is het mbo. Die samenwerking is er. Binnen de Samenwerkingsorganisatie Beroepsonderwijs Bedrijfsleven (SBB) werken we aan nieuwe, toekomstgerichte curricula. We spreken over de manier waarop je een diploma kunt behalen. Naast bol en bbl zijn wellicht andere arrangementen mogelijk, bijvoorbeeld voor zij-instromers. In feite gaat het om de complete leerlijn vmbo-mbo-hbo. De banden met hbo-onderwijs zijn we daarom actief aan het aanhalen. Ook dat is beroepsonderwijs. Tegelijkertijd zullen er altijd ondernemers blijven, die vinden dat de schooltheorie en de ondernemerspraktijk niet goed op elkaar aansluiten. Dat is prima, die signalen houden ons allemaal scherp.”

Aandacht voor procesinnovatie

Wat betreft het innovatiebeleid van het huidige kabinet heeft Vonhof tot slot nadrukkelijk nog een wens. “Terwijl de overheid bij innovatie zich met name focust op technologie, is er in het mkb voornamelijk sprake van procesinnovatie, waarmee processen sneller, efficiënter of rendabeler worden. Het probleem is dat dit minder zichtbaar is dan weer een nieuwe ‘gadget’ van een startup. Innovatiesubsidies zijn voor mkb-ondernemers lastig te realiseren. Dat moet echt anders en om die reden herhalen we deze boodschap keer op keer. Innovatie gebeurt in ketens; vanaf het maken tot en met het vermarkten ervan.”